مرسل ويا أبيت عند ربّى يطعمني ويسقيني ، همگى حكايتگر شرافت نفس كمال يافته وقرب آن به بارىتعالى است . آنگاه‌كه رسول أكرم صلّى اللّه عليه وآله مىفرمايد : ربّ أرني الأشياء كما هي مقصود ايشان از رؤيت علم شهودي است . وروشن است كه دعاى پيامبر صلّى اللّه عليه وآله مستجاب است ، كما اينكه دعاى إبراهيم خليل نيز به أجابت رسيد . اما رؤيت فعل ، منفك از رؤيت فاعل نيست ، ليكن رؤيت ربّ الأرباب در حد جسم وقواى معرفتي آن نمىباشد . وقتي پيامبر عظيم الشأن مىفرمايد : قلب المؤمن عرش اللّه ، قطعا منظور ايشان از قلب ، همين تكه گوشت صنوبرى شكل نيست . يكى از أحبار از أمير مؤمنان علي عليه السّلام پرسش مىكند كه آيا خدايت را مىبينى آن زمان كه عبادتش مىكنى ؟ ايشان در پاسخ مىفرمايند : واي بر تو ، چگونه خدائى را عبادت كنم كه أو را نمىبينم ؟ ! مىپرسد : خدايت را چگونه مىبينى ؟ ! مىفرمايند : واي بر تو ، ديده‌ها در مشاهدهء ظاهري با چشم ظاهري وى را نمىيابند . امّا قلبها به واسطهء حقائق ايمان أو را مىبينند . واين ديدن رؤيت عقلي است كه با قواى جسماني ميسّر نمىباشد . ويا زماني كه از ايشان مىپرسند ، دروازهء قلعهء خيبر را چگونه از جا كندى ؟ مىفرمايد با قوه ونيروى ربّانى نه با نيروى جسماني . الاسفار الأربعة ، 8 / 306 - 308 ابن عربى نيز در اثبات خروج سالكين از قواى طبيعي واثبات تجرد نفس ونيل به عالم ملكوت ودستيابى به نيروهاى ملكوتي ، به جسماني بودن معراج پيامبر اشاره مىكند ومىنويسد : معراج رسول أكرم صلّى اللّه عليه وآله جسماني بوده است ، ازآن‌رو كه خداى متعال وى را در اين خصوص تمجيد ومدح نموده است . اگر معراج تنها در رؤيا بود . نه مستوجب مدح مىبود ونه انكار اعراب را در پى داشت . زيرا رؤيا براي هر انساني وبلكه هر حيواني ميسّر است . وآدمي قادر است در رؤيا تا حد رؤيت اللّه نيز برسد . علاوة بر آن رسول گرامى خود بر سبيل مدح خويش مىگويد : خداى متعال أو را عروج بخشيد تا آنجا كه به حدى رسيد كه صداى قلمها صريف الأقلام را مىشنيد . وآيات الهى را مىديد . واين همان مطلبي است كه خداى متعال خود فرمود : لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ اسراء : 1 مرجع ضمير در انّه هو وجود مبارك رسول أكرم است ، كه به معراج برده شد وآيات خداوندى را رؤيت كرد وديد وشنيد . الفتوحات المكية ، باب 316 ، 3 / 65 - 61 * * * ( 37 ) مفسرينى همچون ابن عباس ومجاهد وسعيد بن جبير نيز معتقدند اين عبارت كلام ايشان نبوده كه به زبان آورده باشند . بلكه خداوند عظيم الشأن بر أحوال همه موجودات اين معنى را از قول ايشان نقل كرده است . انّهم لم تكلّموا به ولكن علم اللّه ذلك من قلوبهم فأثنى عليهم . - كشف الاسرار وعدة الأبرار ، 10 / 321 ؛ التبيان ، 10 / 210 ؛